Giữa dòng đời cuồn cuộn, khát vọng hạnh phúc luôn là nỗi thao thức khôn nguôi của mỗi tâm hồn. Người đời mải miết tìm bình an nơi tiền tài, danh vọng chóng qua, nhưng trần gian càng phồn hoa thì cõi lòng càng trống vắng. Giữa bế tắc ấy, phụng vụ Lời Chúa trong Đại lễ Các Thánh mở ra con đường nghịch lý mà rạng ngời cứu độ: nên thánh ngang qua Tám Mối Phúc Thật.
- Đoàn người mặc áo trắng bên ngai Con Chiên
Trang sách Khải Huyền vén mở cho chúng ta chiêm ngưỡng bức tranh ngày cánh chung đầy rực rỡ: “Kìa một đoàn người thật đông không tài nào đếm nổi, thuộc mọi dân, mọi chi tộc, mọi nước và mọi ngôn ngữ. Họ đứng trước ngai và trước Con Chiên, mình mặc áo trắng, tay cầm nhành lá thiên tuế” (Kh 7, 9).
Nhành lá thiên tuế tượng trưng cho chiến thắng khải hoàn; chiếc áo trắng biểu trưng cho sự tinh tuyền của người con cái Chúa. Con số “một trăm bốn mươi bốn ngàn người được đóng ấn” cùng đoàn lũ đông đảo vô tận khẳng định rằng ơn cứu độ của Thiên Chúa dành cho hết thảy nhân loại. Thiên Chúa không hẹp hòi dành Nước Trời cho một nhóm ưu tuyển, mà khao khát quy tụ muôn dân vào cung lòng thương xót của Ngài.
Thế nhưng, khi vị Kỳ Mục cất tiếng hỏi: “Những người mặc áo trắng kia là ai vậy? Họ từ đâu đến?”, câu trả lời đã đánh động sâu xa vào tâm khảm mỗi người: “Họ là những người đã đến, sau khi trải qua cơn thử thách lớn lao. Họ đã giặt sạch và tẩy trắng áo mình trong máu Con Chiên” (Kh 7, 13-14).
Các thánh không phải là những siêu nhân sinh ra đã vẹn toàn, cũng chẳng phải những nhân vật huyền thoại ngoài dòng lịch sử. Các ngài là những con người bằng xương bằng thịt, từng nếm trải gian truân, cám dỗ và lỗi lầm, nhưng đã can đảm dìm tấm áo đời mình vào Máu Con Chiên để được thanh tẩy. Nên thánh không phải do sức riêng, mà là hoa trái của ân sủng được đón nhận bằng niềm tín thác kiên trung.
- Căn tính cao cả của chúng ta: là con cái của Thiên Chúa
Bí quyết nâng đỡ các thánh bước qua giông bão trần gian chính là việc thấu hiểu và sống trọn vẹn căn tính của mình. Thánh Gioan tông đồ từng thốt lên trong niềm ngỡ ngàng: “Anh em hãy xem Chúa Cha yêu chúng ta dường nào: Người yêu đến nỗi cho chúng ta được gọi là con Thiên Chúa, mà thực sự chúng ta là con Thiên Chúa” (1 Ga 3, 1).
Đây là mạc khải đảo lộn mọi quan niệm tôn giáo phàm trần: con người tro bụi không còn là kẻ nô lệ sợ sệt trước Đấng Tối Cao xa cách, mà được nâng lên làm con cái tự do trong gia đình Cha trên trời. “Được gọi là con” và “thực sự là con” là một biến đổi bản thể nhờ Bí tích Thánh Tẩy. Vì mang căn tính ấy, người Kitô hữu sống giữa đời luôn đối diện nghịch lý: “Sở dĩ thế gian không nhận biết chúng ta, là vì thế gian đã không biết Ngài” (1 Ga 3, 1). Trong khi nhiều người chạy theo kiêu ngạo và của cải, con cái Thiên Chúa lại bước đi trong khiêm hạ và bác ái, nên khó tránh khỏi hiểu lầm và bách hại.
Dẫu vậy, niềm hy vọng mai sau vẫn là điểm tựa vững chắc: “Hiện giờ chúng ta là con Thiên Chúa; nhưng chúng ta sẽ như thế nào, điều ấy chưa được bày tỏ. Chúng ta biết rằng khi Chúa Kitô xuất hiện, chúng ta sẽ nên giống như Ngài” (1 Ga 3, 2). Nhìn ngắm đích điểm vinh quang ấy, thánh Gioan đòi hỏi một hành động dứt khoát: “Phàm ai đặt hy vọng như thế vào Chúa Kitô thì làm cho mình nên thanh sạch như Ngài là Đấng thanh sạch” (1 Ga 3, 3). Đoạn tuyệt với tội lỗi chính là phương thế sống xứng đáng với tư cách con cái Chúa giữa cõi trần.
- Tám Mối Phúc: bản Hiến Chương nghịch lý của Nước Trời
Làm sao để giặt sạch áo mình trong Máu Con Chiên và sống trọn vẹn căn tính người con? Chúa Giêsu đã trao ban câu trả lời qua Bài Giảng Trên Núi (Mt 5, 1-12). Tám Mối Phúc không phải một bộ luật luân lý khô cứng, mà chính là chân dung tự họa của Chúa Kitô:
_Tâm hồn nghèo khó (Mt 5, 3): Cái nghèo theo tinh thần Tin Mừng (anawim) là sự tự hủy trong tâm hồn; nhận biết mình hoàn toàn hư vô trước mặt Chúa để đặt trọn niềm cậy trông vào một mình Thiên Chúa thay vì của cải phù vân.
_Hiền lành (Mt 5, 4): Không phải là nhu nhược hay cam chịu hèn nhát, mà là sức mạnh tự chủ của tình yêu: không lấy ác báo ác, dùng lòng nhân từ và tha thứ để hóa giải hận thù, noi gương Đấng “hiền hậu và khiêm nhường trong lòng”.
_Sầu khổ (Mt 5, 5): Phúc cho những ai biết đau xót trước tội lỗi bản thân và rơi lệ trước nỗi khốn cùng của đồng loại; chính bàn tay Thiên Chúa sẽ lau khô từng giọt nước mắt ấy.
_Khát khao công chính (Mt 5, 6): Nỗi khắc khoải mong cho Thánh Ý Chúa được thể hiện dưới đất cũng như trên trời, khao khát kết hiệp trọn vẹn với Đấng Chí Thánh.
_Xót thương người (Mt 5, 7): Biết cúi mình xuống trước anh chị em đau khổ và sẻ chia cơm bánh; ai biết mở lòng tha thứ sẽ được đón nhận đại dương thương xót của Cha trên trời.
_Tâm hồn trong sạch (Mt 5, 8): Đôi mắt đức tin không vẩn đục bởi thói giả hình hay dục vọng ích kỷ, giữ cho lòng đơn sơ để nhận ra dấu chỉ của Thiên Chúa ngay giữa cuộc đời.
_Xây dựng hoà bình (Mt 5, 9): Không đơn thuần là sự vắng bóng xung đột, mà là hành động miệt mài hàn gắn rạn nứt, gieo rắc sự cảm thông nơi gia đình và xã hội để phản chiếu khuôn mặt Thiên Chúa.
_Bị bách hại vì lẽ công chính (Mt 5, 10-11): Chấp nhận thua thiệt, sỉ vả vì trung thành với Lời Chúa. Đó là đỉnh cao kết hiệp với Thập Giá Chúa Kitô, để rồi được “vui mừng hớn hở, vì phần thưởng ở trên trời thật lớn lao” (Mt 5, 12).
- Lời chứng của các Thánh và các Mục Tử
Bản Hiến Chương Tám Mối Phúc vốn đi ngược lại hoàn toàn tiêu chuẩn của thế gian: người đời chuộng kẻ giàu sang, quyền thế và hưởng lạc; còn Chúa Giêsu lại chúc phúc cho người nghèo hèn, hiền lành và chịu đau khổ. Thế nhưng, lịch sử Hội Thánh đã minh chứng rằng chỉ có nẻo đường Tám Mối Phúc mới dẫn đến bình an đích thực.
Thánh Augustinô khi suy niệm về Bài Giảng Trên Núi đã xác tín: “Nếu một người suy ngẫm một cách thành tâm và tĩnh lặng về bài giảng mà Chúa Giêsu Kitô đã thuyết giảng trên núi, thì tôi tin rằng, xét theo những chuẩn mực đạo đức cao quý nhất, người ấy sẽ tìm thấy ở đó một hình mẫu hoàn hảo cho đời sống Kitô hữu” (Bài giảng trên núi, quyển 1, chương 1). *
Sự nên thánh bằng cách thực hành Tám Mối Phúc không phải là đặc quyền của một số ít người, mà là ơn gọi phổ quát cho mọi Kitô hữu. Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu đã tìm thấy “con đường thơ ấu” từ chính mối phúc khó nghèo, phó thác mọi sự nơi Thiên Chúa. Thánh nữ, đã viết rằng: “Con hiểu rất rõ rằng chỉ có tình yêu mới làm cho chúng ta được Thiên Chúa chấp nhận…Con đường đó là sự phó thác của đứa trẻ thơ ngủ trong vòng tay cha nó, không chút sợ hãi” (Truyện một tâm hồn, Bản thảo B, Chương IX).
Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI nói rõ: “Bài giảng trên núi là hình ảnh của Chúa Kitô, Đấng vừa là người vừa là Thiên Chúa; chính vì là Thiên Chúa, Ngài đã hạ mình, trút bỏ vinh quang, đi đến tận cùng là cái chết trên thập giá. Các vị thánh, từ Phaolô, Phanxicô Assisi cho đến Mẹ Têrêsa, đã sống theo lựa chọn này, qua đó cho chúng ta thấy hình ảnh đích thực về con người và hạnh phúc của họ. Nền đạo đức đích thực của Kitô giáo chính là tình yêu. Tình yêu ấy quả thực đi ngược lại với khuynh hướng vị kỷ, nó là một cuộc xuất hành ra khỏi chính mình, nhưng cũng chính nhờ đó mà con người tìm lại được bản thân mình” (Chúa Giêsu thành Nadarét, chương 4, Bài giảng trên núi, trang 98-99).
Kế thừa mạch sống ấy, Đức Thánh Cha Phanxicô tha thiết mời gọi chúng ta nhận ra nét thánh thiện bình dị: “Tôi thích chiêm ngắm nét thánh thiện nơi sự kiên nhẫn của dân Thiên Chúa: nơi những người cha người mẹ nuôi con với tình yêu bao la, nơi những người nam nữ làm việc vất vả để lo cho gia đình, nơi những tu sĩ già yếu không bao giờ đánh mất nụ cười…Rất thường, đó là một sự thánh thiện được gặp thấy nơi những con người ngay bên chúng ta, giữa chúng ta và phản ảnh sự hiện diện của Thiên Chúa” (Tông huấn Gaudete et Exsultate, số 7).
- Lời gọi nên thánh giữa đời thường hôm nay
Lễ Các Thánh Nam Nữ hướng lòng chúng ta về đạo binh chiến thắng đang hoan ca nơi thiên quốc, đồng thời mời gọi ta nhìn lại đời mình: ta sống ra sao giữa trần gian?
Ta có dám sống mối phúc nghèo khó giữa xã hội tôn sùng tiêu thụ: biết đủ, không để lòng tham bóp nghẹt tâm hồn, sẵn sàng sẻ chia cho người túng thiếu? Ta có sống hiền lành và xây dựng hòa bình: kìm nén cơn giận, khước từ lời cay nghiệt, chủ động thứ tha để hàn gắn gia đình? Ta có giữ lòng trong sạch trước đam mê mờ ám? Và khi bị hiểu lầm, chê cười vì sống theo Tin Mừng, ta có vững niềm hy vọng vào Máu Con Chiên đang gìn giữ phẩm giá con Thiên Chúa?
Tám Mối Phúc mãi là chiếc la bàn cứu độ chỉ lối cho nhân gian. Cửa Trời đã mở, đoàn người áo trắng cầm nhành thiên tuế đang vẫy chào và cầu bầu cho ta. Xin Chúa củng cố đức tin của chúng ta và ban thêm sức mạnh Thánh Thần, để mỗi ngày sống là một bước kiên định trên đường Tám Mối Phúc, để mai ngày chúng ta được cùng các Thánh tung hô: “Chính Thiên Chúa chúng ta, Đấng ngự trên ngai, và chính Con Chiên đã cứu độ chúng ta. Amen! Xin kính dâng Thiên Chúa lời chúc tụng và vinh quang, sự khôn ngoan và tạ ơn đến muôn thuở muôn đời! Amen!” (Kh 7, 10. 12).
Phêrô Phạm Văn Trung
